Khai thác dầu khí ngoài khơi là lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật cao và cơ sở hạ tầng hiện đại, song vẫn chịu tác động mạnh mẽ của điều kiện thời tiết - đặc biệt trong những “mùa biển động".
Tại thềm lục địa phía Nam Việt Nam, nơi Xí nghiệp Khai thác Dầu khí (XNKT) đang quản lý gần 60 công trình biển, 1.000 km đường ống ngầm nội mỏ và 03 tàu chứa dầu hoạt động liên tục 24/7, việc duy trì sản xuất trong điều kiện khắc nghiệt luôn là một thách thức lớn. Chủ động nhận diện sớm rủi ro thời tiết cực đoan và chuẩn bị kỹ lưỡng các biện pháp ứng phó chính là chìa khóa để đảm bảo hoạt động khai thác an toàn, liên tục và hiệu quả.
Cụm giàn CNTT-2 mùa biển động
“Mùa biển động" hay mùa mưa bão ở vùng biển phía Nam thường kéo dài từ cuối năm đến đầu năm sau (khoảng 4–5 tháng). Đây là thời điểm gió mùa Đông Bắc hoạt động mạnh, sóng lớn, nhiệt độ giảm thấp. Trung bình mỗi năm, khu vực Biển Đông ghi nhận 11–13 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến các mỏ dầu khí — như bão Durian (2006) hay Usagi (2018).
Lốc xoáy, vòi rồng tấn công mỏ Bạch Hổ
Thời tiết xấu ảnh hưởng trước tiên đến các hệ thống và trang thiết bị. Nhiệt độ giảm thấp có thể gây mất ổn định công nghệ, làm gia tăng lắng đọng paraffin trong các đường dầu, kết tinh hydrate trong các đường gaslift, làm giảm hiệu quả xử lý dầu, khí, nước. Mưa gió, sấm sét, hơi ẩm không chỉ gây hư hỏng thiết bị của hệ thống điều khiển – tự động hóa, mà còn có thể tạo ra những tín hiệu giả dẫn đến dừng sản xuất đột ngột. Sóng lớn và rung lắc gây ra trung bình mỗi năm từ 5-8 hư hỏng kết cấu chân đế, cầu tàu, thiết bị chống va đập, ống đứng, những năm gần đây còn có cả các sự cố về điện (đứt cáp ngầm RC4–RC5) và công nghệ (rò rỉ đường ống gaslift BK5–BK2).
Ảnh hưởng tiếp theo là đến các hoạt động sản xuất. Hầu hết các hoạt động bảo dưỡng, sửa chữa, khoan – sửa giếng, lắp đặt... đều diễn ra ngoài trời, có thể bị gián đoạn khi gặp thời tiết xấu. Đáng lo ngại hơn là nguy cơ mất an toàn trong các thao tác như cẩu hàng, đón tàu, đón trực thăng… khi sóng to gió lớn làm giảm tầm nhìn, độ chính xác và khả năng phối hợp.
Cuối cùng, công tác vận chuyển người và hàng hóa chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Với khoảng 1.800 người làm việc thường xuyên trên gần 60 công trình biển, việc gián đoạn cung ứng thực phẩm, nước ngọt, nhiên liệu, hóa phẩm… có thể dẫn đến dừng sản xuất cục bộ.
Sóng lớn đánh vào chân đế giàn khoan
Vận chuyển người, hàng hóa trong thời tiết xấu
Là đơn vị trực tiếp quản lý, vận hành toàn bộ cơ sở hạ tầng khai thác, thu gom, xử lý, vận chuyển, tàng chứa dầu khí của Vietsovpetro, hàng năm XNKT đều chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai từ rất sớm các biện pháp ứng phó nhằm đảm bảo vận hành, khai thác an toàn, liên tục và hiệu quả các công trình biển trong mùa mưa bão. Các biện pháp có thể chia thành bốn nhóm lớn như sau:
Nhóm 1 – tối ưu hóa kế hoạch sản xuất có tính đến yếu tố thời tiết.
Từ năm 2024, XNKT bắt đầu triển khai lập kế hoạch sản xuất tổng thể cho tất cả các công trình biển. Kế hoạch được lập chi tiết từ đầu năm, cung cấp cái nhìn tổng quan và dài hạn về những công việc sẽ diễn ra, không chỉ cho phép sắp xếp công việc sao cho có thể sử dụng các nguồn lực và phương tiện kỹ thuật một cách hiệu quả, mà còn sử dụng cửa sổ thời tiết thuận lợi một cách tối ưu.
Nhóm 2 – đảm bảo tính toàn vẹn và tình trạng kỹ thuật của công trình.
Các trang thiết bị nói chung cần phải được kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa và đảm bảo tính toàn vẹn trước khi mùa mưa bão bắt đầu. Trong đó, các kết cấu chịu lực và các thiết bị chịu tác động mạnh bởi sóng gió như chân đế, cầu tàu, ống đứng… là những đối tượng phải được giám sát đặc biệt. Các thiết bị như cẩu, đường ống dẫn nước, đường ống dẫn nhiên liệu, dây salang cũng phải luôn ở trạng thái sẵn sàng để đảm bảo tiếp nhận đủ hàng hóa, vật tư thiết yếu trước mùa biển động.
Nhóm 3 – đảm bảo dự trữ đủ vật tư thiết yếu cho sinh hoạt và sản xuất.
Về công tác tổ chức, việc vận chuyển hàng hóa bằng tàu bè, phương tiện nổi được lên kế hoạch chi tiết hàng tháng nhằm sử dụng tối ưu các chuyến tàu theo lịch. Nhu cầu vận chuyển phát sinh trong quá trình sản xuất được phân loại theo các mức độ khẩn cấp khác nhau, được ghi nhận, báo cáo hàng ngày đến lãnh đạo các cấp và Trung tâm điều độ sản xuất để kịp thời hỗ trợ.
Về biện pháp kỹ thuật, trong những năm gần đây các công trình biển được trang bị thêm nhiều phương tiện như: (i) máy ép rác, thùng chứa chuyên dụng để xử lý ban đầu, làm giảm thể tích rác và giảm thiểu nhu cầu về container rác; (ii) các tank chứa nước và máy lọc nước các loại để nâng cao sức chứa và giảm thiểu nhu cầu cấp nước bằng tàu; (iii) trang bị ban đầu máy sinh hơi nóng PPU cho các công trình mới và trang bị bổ sung máy PPU cho các công trình hiện hữu nhằm giảm thiểu nhu cầu luân chuyển máy PPU giữa các công trình biển.
Như vậy bằng nhiều biện pháp tổ chức – kỹ thuật khác nhau, XNKT luôn đảm bảo dự trữ các phương tiện và vật tư thiết yếu cho sinh hoạt và sản xuất trước mùa mưa bão, đủ để sử dụng tối thiểu trong vòng một tuần.
Nhóm 4 – các biện pháp đảm bảo vận hành.
Trước tiên là đảm bảo hoạt động của quỹ giếng, tập trung vào việc duy trì hoạt động của những giếng có tình trạng kỹ thuật phức tạp như lắng đọng muối, lắng đọng paraffin, tắc hydrate… Các phương tiện, vật tư cần thiết luôn được chuẩn bị và dự trữ đầy đủ để thực hiện các biện pháp thích hợp từ phòng ngừa (sử dụng các hóa phẩm ức chế, sử dụng hệ thống gia nhiệt khí gaslift…) cho đến xử lý (thiết bị nạo paraffin tự động, trạm sinh hơi PPU…).
Thứ hai là đảm bảo hoạt động của hệ thống công nghệ. Các thiết bị của hệ thống công nghệ, đặc biệt là các thiết bị của hệ thống điều khiển – tự động hóa phải được kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa, thay thế để đảm bảo tình trạng tốt trước mùa mưa bão. Những thiết bị có thể bị lỗi khi gặp thời tiết xấu được tăng cường giám sát và chuyển sang chế độ vận hành phù hợp.
Thứ ba là đảm bảo hoạt động của hệ thống vận chuyển. Trên các công trình biển phải đảm bảo dự trữ đủ hóa phẩm chống đông, hóa phẩm phá nhũ để bơm tăng cường khi có hiện tượng áp suất vận chuyển lên cao. Các biện pháp khác như chuyển dòng, vận chuyển nhũ tương thuận, vận chuyển hỗn hợp dầu khí cũng được xem xét và chuẩn bị sẵn để áp dụng khi cần thiết.
Thứ tư là đảm bảo hiệu quả xử lý trên các giàn công nghệ trung tâm, các tàu chứa dầu. Việc phân chia dòng dầu từ các giàn đầu giếng về các giàn công nghệ trung tâm, giữa các tuyến trên mỗi giàn công nghệ trung tâm, phải đảm bảo hợp lý để phù hợp với công suất xử lý của mỗi giàn, mỗi tuyến. Dự trữ hóa phẩm phá nhũ và nhiên liệu trên các công trình phải đảm bảo để có thể sử dụng tăng cường khi hiệu quả xử lý suy giảm.
Với đặc thù làm việc giữa biển khơi, XNKT luôn phải đối diện với những thử thách khắc nghiệt của thiên nhiên. Bằng bản lĩnh, trí tuệ và kinh nghiệm gần 40 năm khai thác dầu khí, cùng sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Vietsovpetro và sự phối hợp chặt chẽ của các đơn vị liên quan, XNKT luôn chủ động vượt qua mọi mùa biển động — đảm bảo vận hành an toàn, liên tục và hiệu quả các công trình biển, giữ vững dòng chảy năng lượng phục vụ phát triển đất nước.
P.KTSX XNKT